Thiết kế airlock phòng sạch điện tử nhiều cấp: chênh áp, luồng khí và dòng người – vật liệu

18/11/2026 - 11:56 AM - 8 lượt xem
Nội dung chính[ẩn][hiện]

Thiết kế airlock phòng sạch điện tử nhiều cấp: chênh áp, luồng khí và dòng người – vật liệu

Một cửa airlock mở quá lâu có thể kéo bụi từ hành lang kỹ thuật vào thẳng khu sản xuất chỉ trong vài giây. Với airlock phòng sạch điện tử, hậu quả không dừng ở số đếm hạt tăng lên. Nó còn kéo theo lỗi bề mặt trên wafer, bo mạch và linh kiện nhạy bụi.

Bài viết này trình bày cách thiết kế airlock nhiều cấp: chọn kiểu airlock, xác định số cấp, kiểm soát chênh áp, tách dòng người – vật liệu và nghiệm thu. AIRTECH THẾ LONG là đơn vị tư vấn, thiết kế và thi công phòng sạch. Nội dung vì thế bám sát cách một hạng mục airlock được triển khai ngoài công trình.

Airlock phòng sạch điện tử nhiều cấp với hai lớp cửa interlock nối tiếp

Airlock nhiều cấp trong phòng sạch điện tử là gì?

Airlock là không gian đệm có các cửa đặt nối tiếp, dùng để tách môi trường sạch khỏi khu vực kém sạch hơn. Theo bài viết của ASHRAE Journal, airlock thường có hai cửa nối tiếp giữa phòng sạch và hành lang, hoặc ngược lại. Thiết kế kém có thể làm hạt, hơi hóa chất hoặc vi sinh di chuyển sai hướng. Chi tiết xem tại ASHRAE Journal.

Airlock nhiều cấp xếp hai hoặc ba buồng đệm liên tiếp. Mỗi buồng có mức sạch và áp suất riêng. Người và vật liệu đi qua từng bậc, thay vì vào thẳng khu lõi.

Tài liệu kỹ thuật thường chia airlock thành bốn kiểu: cascade, bubble, sink và dual compartment. Phòng sạch điện tử chủ yếu dùng hai kiểu đầu, vì mục tiêu chính là bảo vệ sản phẩm khỏi bụi.

Kiểu airlock Áp suất so với hai phòng kề Hướng dòng khí Tình huống phù hợp
Cascade Nằm giữa áp phòng sạch và áp hành lang Từ khu sạch qua airlock ra khu kém sạch Lối vào thông thường từ hành lang vào khu sản xuất
Bubble Cao hơn cả hai phòng kề Đẩy ra cả hai phía Khu lõi cần chắn bụi từ mọi hướng
Sink Thấp hơn cả hai phòng kề Hút từ hai phía vào airlock Khu có hóa chất hoặc khí cần giữ lại
Dual compartment Hai ngăn, mỗi ngăn một chế độ áp Phụ thuộc cấu hình từng ngăn Vị trí cần cách ly sâu giữa hai môi trường

Bảng trên chỉ phân loại nguyên lý. Việc chọn kiểu nào phải dựa trên yêu cầu người dùng (URS) và đánh giá rủi ro của từng dự án.

Chọn số cấp airlock theo mức sạch của khu sản xuất

Nguyên tắc chung rất đơn giản. Chênh lệch cấp sạch giữa hai khu càng lớn thì càng cần thêm bậc đệm. Không có quy tắc cố định kiểu "mỗi ISO Class một cấp airlock".

Cấp sạch được xác định theo ISO 14644-1:2015, dựa trên nồng độ hạt trong không khí. Bảng dưới đây liệt kê giới hạn tối đa cho các cấp thường gặp trong nhà máy điện tử.

Cấp sạch ISO Hạt ≥ 0,5 µm (hạt/m³) Hạt ≥ 5 µm (hạt/m³) Tên gọi cũ (chỉ để đối chiếu tài liệu)
ISO 5 3.520 29 Class 100
ISO 6 35.200 293 Class 1.000
ISO 7 352.000 2.930 Class 10.000
ISO 8 3.520.000 29.300 Class 100.000

Tiêu chuẩn FED-STD-209E đã bị hủy và được thay bằng ISO 14644-1. Vì vậy các tên Class 100, Class 1.000 chỉ nên dùng khi đọc hồ sơ cũ.

Một chuỗi bậc đệm minh họa cho khu lõi có yêu cầu sạch cao có thể đi theo thứ tự sau. Đây là sơ đồ tham khảo, không phải quy định bắt buộc:

  • Hành lang kỹ thuật hoặc khu hỗ trợ ở cấp sạch thấp.
  • Buồng thay đồ thứ nhất, nơi đổi giày và đồ ngoài.
  • Buồng thay đồ thứ hai, nơi mặc trang phục phòng sạch hoàn chỉnh.
  • Airlock có air shower trước cửa vào khu lõi.
  • Khu sản xuất có cấp sạch cao nhất.

Số bậc thực tế phụ thuộc lưu lượng nhân sự giờ cao điểm, diện tích mặt bằng và mức nhạy của quy trình. Khu lắp ráp cơ khí chính xác và khu photolithography sẽ không có cùng phương án.

Kiểm soát chênh áp và luồng khí trong airlock

Chênh áp là cơ chế chính giữ cho dòng khí đi đúng chiều khi cửa đóng và khi cửa vừa mở. Trong thực tế, bạn cần giữ cho nó ổn định, đo được và có cảnh báo khi lệch.

ISO 14644-4:2022 quy định quy trình tạo lập phòng sạch từ yêu cầu, thiết kế, thi công đến khởi động. Tiêu chuẩn này không áp đặt giải pháp công nghệ cụ thể. Giá trị chênh áp vì thế phải được chốt trong URS và kiểm chứng khi nghiệm thu. Bạn có thể xem phạm vi tại trang tiêu chuẩn ISO 14644-4:2022.

Màn hình đo chênh áp và đèn báo trạng thái cửa gắn cạnh buồng đệm

Các yếu tố cần tính khi thiết kế chênh áp cho airlock:

  • Độ kín vách và cửa: khe hở càng lớn, lượng khí rò càng cao và càng khó giữ áp.
  • Thể tích buồng đệm: buồng nhỏ hồi áp nhanh sau mỗi lần mở cửa, buồng lớn cần nhiều khí cấp hơn.
  • Cân bằng cấp – hồi – thải: lượng khí phải phối hợp với hệ thống thông gió HVAC của toàn nhà máy.
  • Cảm biến và báo động: đo chênh áp liên tục, báo khi lệch ngưỡng và lưu dữ liệu để truy vết.
  • Interlock cửa: hai cửa không thể mở cùng lúc, kèm cơ chế mở khẩn cấp cho thoát hiểm.

Về luồng khí, buồng đệm thường cấp khí sạch qua bộ lọc HEPA trên trần và hồi khí ở vị trí thấp. Cách này cuốn hạt từ trên xuống, tránh để chúng bay ngược lên người vận hành.

Lưu ý với số liệu từ ngành dược. Các mức chênh áp trong EU GMP Annex 1 áp dụng cho sản xuất vô trùng. Không nên mặc định đem chúng sang nhà máy điện tử mà chưa có cơ sở thiết kế riêng.

Tách airlock cho người và airlock cho vật liệu

Dùng chung một lối cho người và vật liệu làm tăng nguy cơ nhiễm chéo. Vì vậy phòng sạch điện tử hiện đại thường tách thành hai tuyến độc lập, mỗi tuyến có quy trình riêng.

Nhân viên mặc trang phục kín đi qua buồng thổi bụi trước khu sản xuất

Tuyến nhân sự

Nhân sự đi qua buồng thay đồ, lấy trang phục từ tủ quần áo phòng sạch, rồi vào airlock có air shower. Thiết bị này thổi bụi bám trên trang phục trước khi người vận hành vào khu lõi. Nguyên lý và cấu tạo được giải thích trong bài Air shower là gì.

Theo thông số công bố của hãng, air shower của AIRTECH THẾ LONG dùng tuần hoàn khí với vận tốc khoảng 20–22 m/s. Khi thiết kế, cần chọn vị trí vòi phun và thời gian thổi phù hợp với lưu lượng người qua lại.

Tuyến vật liệu

Vật liệu đi vào qua buồng đệm riêng hoặc qua pass box. Bao bì ngoài được tháo và lau ở khu đệm, trước khi chuyển vào khu sạch. Với vật liệu nhỏ, pass box có interlock giúp tránh mở hai cửa cùng lúc.

Xe đẩy, pallet và dụng cụ cũng cần quy trình riêng. Nên dùng phương tiện chuyên dụng cho từng khu, thay vì đưa xe từ hành lang vào thẳng khu lõi.

Phòng sạch điện tử còn cần phối hợp kiểm soát tĩnh điện (ESD) ở sàn, trang phục và xe đẩy. Nếu airlock không đồng bộ vật liệu chống tĩnh điện, bạn sẽ phải xử lý lại sau khi đã dựng vách.

Giải pháp airlock đồng bộ từ AIRTECH THẾ LONG

Airlock là hạng mục liên ngành. Nó gồm vách và cửa, thiết bị thổi bụi, lọc khí, điều khiển interlock và hệ thống đo áp. Nếu mỗi phần do một đơn vị khác nhau, sai lệch thường xuất hiện ở điểm giao giữa các hạng mục.

AIRTECH THẾ LONG thuộc hệ sinh thái Airtech Group. Công ty có nhà máy sản xuất ở hai miền Bắc – Nam (Hải Phòng, TP.HCM), dây chuyền nhập từ Châu Âu. Công ty tư vấn, thiết kế, thi công phòng sạch. Công ty cũng sản xuất thiết bị đi kèm như air shower, pass box, tủ quần áo và thiết bị lọc khí sạch FFU.

Khi khảo sát, đội kỹ thuật của AIRTECH THẾ LONG bắt đầu từ sơ đồ dòng người – vật liệu. Tiếp theo là yêu cầu cấp sạch từng khu. Từ đó mới chốt số bậc đệm, kiểu airlock và vị trí thiết bị. Phương án điều khiển được chốt sau cùng. Nội dung này nằm trong dịch vụ thiết kế phòng sạch.

Cách làm này giúp hạn chế việc phát hiện thiếu mặt bằng hoặc thiếu lưu lượng khí ở giai đoạn thi công. Bạn nên gửi sơ đồ mặt bằng và mô tả quy trình để được tư vấn cụ thể.

Quy trình thiết kế airlock và checklist nghiệm thu

Một airlock đạt yêu cầu cần đi qua các bước có thứ tự rõ ràng. Dưới đây là quy trình bảy bước thường dùng cho dự án phòng sạch điện tử:

  1. Thu thập URS: cấp sạch từng khu, lưu lượng người, loại vật liệu, yêu cầu ESD.
  2. Vẽ sơ đồ dòng người và dòng vật liệu, tìm các điểm giao cắt.
  3. Chọn kiểu airlock (cascade, bubble, sink) cho từng ranh giới.
  4. Xác định số cấp, diện tích buồng đệm và vị trí thiết bị thổi bụi, pass box.
  5. Tính cân bằng khí cấp – hồi – thải, phối hợp với bản vẽ HVAC.
  6. Thiết kế logic interlock, cảm biến chênh áp và báo động.
  7. Lập kế hoạch kiểm tra, chạy thử và nghiệm thu trước khi bàn giao.

Hộp trung chuyển vật liệu đặt trên vách ngăn giữa hành lang kỹ thuật và khu lắp ráp

Lỗi thường gặp ở airlock

Lỗi Hệ quả Cách phòng tránh
Buồng đệm quá nhỏ so với lưu lượng người Cửa mở liên tục, chênh áp dao động Tính lưu lượng giờ cao điểm ngay từ đầu
Dùng chung lối người và vật liệu Nhiễm chéo, khó truy vết Tách tuyến, có pass box riêng
Interlock không có chế độ khẩn cấp Vướng yêu cầu thoát hiểm Thiết kế cơ chế mở khẩn cấp có kiểm soát
Cảm biến đặt sai vị trí Số đo áp không phản ánh thực tế Đặt đầu đo theo bản vẽ, hiệu chuẩn định kỳ

Checklist khi nghiệm thu

  • Kiểm tra chiều dòng khí giữa các phòng kề nhau khi cửa đóng và khi mở.
  • Thử logic interlock, báo động và chế độ mở khẩn cấp.
  • Đối chiếu số đo chênh áp với giá trị đã chốt trong URS.
  • Kiểm tra độ kín cửa, vách và các điểm xuyên ống kỹ thuật.
  • Xác nhận số đếm hạt sau khi đưa airlock vào hoạt động theo đúng cấp ISO yêu cầu.
Gửi yêu cầu
Hãy cho chúng tôi biết mong muốn của bạn. Chúng tôi sẽ liên hệ lại cho bạn ngay lập tức
Họ tên (*)
Điện thoại (*)
Nội dung

Giải đáp nhanh về airlock nhiều cấp

Airlock nhiều cấp khác air shower ở điểm nào?

Air shower là thiết bị thổi bụi trên người. Airlock là không gian đệm có kiểm soát áp suất và cửa interlock. Air shower thường được đặt bên trong một airlock nhân sự.

Nên chọn cascade hay bubble cho phòng sạch điện tử?

Cascade phù hợp lối vào thông thường, thiết kế đơn giản hơn. Bubble phù hợp khu lõi cần chắn bụi từ cả hai phía. Quyết định cuối cùng dựa trên URS và đánh giá rủi ro của từng ranh giới.

Chênh áp airlock bao nhiêu Pa là đạt?

Không có một con số áp dụng cho mọi nhà máy. ISO 14644-4:2022 không quy định giải pháp cụ thể. Giá trị được chốt trong URS, tính theo độ kín thực tế, rồi kiểm chứng khi nghiệm thu.

Cần kiểm tra định kỳ những gì ở airlock?

Nên kiểm tra cảm biến chênh áp, logic interlock, độ kín gioăng cửa và tình trạng bộ lọc. Tần suất do quy trình vận hành của nhà máy quy định.

Chốt thiết kế airlock trước khi dựng vách

Airlock phòng sạch điện tử là lớp bảo vệ đầu tiên cho khu lõi sản xuất. Thiết kế tốt bắt đầu từ sơ đồ dòng người – vật liệu. Sau đó chọn đúng kiểu airlock, chốt chênh áp trong URS và nghiệm thu bằng số liệu đo thực tế.

Nếu cần tư vấn cho nhà máy của bạn, hãy liên hệ AIRTECH THẾ LONG. Đội kỹ thuật sẽ trao đổi phương án phù hợp với mặt bằng và cấp sạch yêu cầu.

CÔNG TY CỔ PHẦN AIRTECH THẾ LONG
Hotline: 0915.283.960 - 0915.283.043 | Tel: 024.3873.7717
Email: info@thelong.com.vn | Zalo: 0915283960
Website: thelong.com.vn | Trụ sở: Số 144 Phố Việt Hưng, Tổ 3, P. Việt Hưng, Hà Nội

Nội dung liên quan tới: "Thiết kế airlock phòng sạch điện tử nhiều cấp: chênh áp, luồng khí và dòng người – vật liệu"

Các tin tức khác
© 2020 Bản quyền thuộc về Airtech Thế Long
DMCA.com Protection Status